OP.DR.HÜSEYİN DOĞU

Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı

Bel fıtığı

   

Bel omurları arasında bulunan ve hareketi sağlayan disk denilen kıkırdak yapının bir kısmının omurilik kanalına taşmasına denir.Bu taşma nedeni ile kanaldan geçen sinirler sıkışır ve bel, kalça ve bacaklarda ağrı oluşur.

 

Omurganın anatomisi:

 

Boyundan başlayıp kuyruk sokumuna kadar devam eden ,omurlardan oluşan hareketli sisteme omurga denir.Omurlar arasında disk denilen esnekliği sağlayan kıkırdak yapılar verdır.Omurga özellikle boyun ve bel bölgesinde daha hareketli olduğu için bu bölgelerdeki disklerde çeşitli nedenlerle dejenerasyon olabilmektedir.

Omurganın ortasında  omurilik kanalı vardır ve içinden omurilik geçer. Kanalın yanlardan foramen dediğimiz omurga dışına açılım delikleri vardır.Bu deliklerden gene sinir kökleri çıkmaktadır.

Bel fıtığında diskten dışarı sinirlere doğru taşma sonucu sıklıkla bu sinir kökleri sıkışır.Çıkan sinir nereye gidiyorsa o bölgede ağrı oluşur.

 

Bel fıtığının oluşma nedenleri:

 

Bel fıtığı sıklıkla dengesiz bir şekilde yük kaldırma,ters hareket yapma gibi nedenlerle oluşur.Bel fıtığı genellikle ilk bel ağrısının olduğu zaman oluşmaz.İlk belağrısı disk yapısındaki annulus dediğimiz dış zarın yırtılması ile oluşur. Bel fıtığı bu yırtıktan diskin iç materylinin dışarıya çıkması ile oluşur.Yani ilk belağrısından günler  haftalar sonra belfıtığı oluşur.Daha sonra belağrısı şiddetinde azalma olur onun yerine bacak ağrısında  artış olur.Ancak her zaman bu tür hareketler sonucu olmadığı için bir takım hazırlayıcı faktörler olduğunu düşünmek gerekir.

Omurgada bulunan disklerin yaşam şartları ve zamana bağlı olarak dejenerasyon dediğimiz yapısal yıpranması söz konusudur.Bu durum daha çok  yaş ile doğru orantılıdır.

Bunun yanında düşme,trafik kazası gibi nedenlerde hazırlayıcı  faktörler arasında sayılabilir.

 

  

Belirtiler:

 

Bel ve bacak ağrısı en sıklıkla karşılaştığımız hasta şikayetleridir.Genellikle tek bacaktadır bazen her iki bacaktada oluşabilir.Ağrının şiddeti hafif olabileceği gibi bazen dayanılmaz derecede olabilir. Hatta en kuvvetli ağrı kesicilere bile cevap vermeyebilir.Ağrının oluştuğu yer fıtık seviyesine bağlı farklılık gösterir.

Ayak ,bacak,uyluk ve kalçada olabilir. Ayakta uyuşma keçeleşme şikayetleri ağrı ile birlikte görülebilir.Uyuşma dokununca duymuyormuş gibi yada diğer bacaktan duyma hissi farklıymış gibi hissedilir.

Yürümekle artan bacakta kasılma ağrı şikayetleri oluşabilir.Bazı hastalarımızda istirahat halinde rahatsızlık olmaz iken hareket ile ağrı artar.

İleri bel fıtıklarında bacak kaslarında kuvvetsizlik yani kısmi felç oluşabilir.Bazı durumlarda bacak kaslarında atrofi yani erime ,incelme meydana gelebilir.

İleri bel fıtıklarında bacaklarda hastayı yürütmeyecek kadar felç durumları oluşabilir bunlara ek olarak idrar ve defekasyon yapamama şikayetleri oluşabilir.

 

 

 Bel fıtığının MR görüntüsü

 

 

Yanlış bilinenler:

 

Bel fıtığı konusunda toplumda çok yaygın inanışlar vardır.Bu düşüncelerin bir kısmı doğru olduğu gibi büyük bir kısmi yanlış düşüncelerdir.İlk akla gelenler

-Ağrıyan bölgeye doktor tavsiyesi dışında bir şeyler sürmek,yapıştırmak. 

-Bu konuda uzman olmayan kişiler tarafından yapılan müdahale ,masaj ve çekme gibi yöntemler.

-Tahta gibi sert zeminlerde  veya yerde yatmak.

-Şiddetli ağrı durumlarında zorlayıcı hareketler yapmak.

 

Tedavi:

 

Bel fıtığı tedavisi bel fıtığının derecesi ve  hastanın durumuna göre karar verilerek yönlendirilir.Hafif fıtıklarda biraz istirahat ve ilaç tedavisi ile düzelme sağlanabilir.Orta dereceli fıtıklarda bunlara ek olarak fizik tedavi uygulanabilir.İleri derecede hasta ameliyat ile düzeleceği düşünülüyorsa ameliyat olmalıdır.Her zaman bire bir kriterler uygulamak mümkün olmayabilir.Bazen radyolojik olarak küçük görünen bel fıtıkları hastada çok rahatsızlık yaptığı için ameliyat önerilmektedir.Bazen oldukça büyük fıtık olmasına rağmen hastada fazla şikayet olmadığı için sadece takip edilmektedir.Sonuçta tedavi hasta ile doktorun beraber belirleyeceği şekilde olmalıdır.

 

Mikrodiskektomi:

 

Ameliyat mikroskobu yardımı ile yapılan müdahaleye mikrodiskektomi denilmektedir.Ameliyat yeri yaklaşık 2 – 2,5 cm olmaktadır.Dikiş konulmasına gerek kalmamaktadır.İyileşme süresi daha kısa olmaktadır.Ameliyat daha güvenli ve cerrah açısından daha rahat olmaktadır.

 

 Acil ameliyat gerektiren durumlar:

 

-Ani gelişen idrar ve büyük abdest kaçırma veya yapamama.

-Ayaklarda kuvvetsizlik ve yürüyememe.

-Ağrı kesicilerle ağrıların geçmemesi.

 

Ameliyat gerektiren durumlar:

 

-Kişinin günlük hayatını etkileyecek şekilde ağrı hissetmesi.

-Günlük aktivitelerini engelleyen hareket kısıtlılığı.

-Ayaklarda oluşan kuvvetsizlik ve kuvvetsizliğin ilerlemesi.

-Bacaklarda oluşan incelme kaslarda erime.

 

Toplumda en fazla bu konuda spekülasyon olmaktadır.Genellikle ameliyat önerildiğinde bu konuda çok düşünülecek bir durum kalmamıştır.Diğer tedaviler zaten uygulanmıştır .Eğer uygulanmadı ise uygun görülmemiş olabilir.